Azerbaycan Bağımsızlığının 107. Yılı Kutlanıyor: "Bir Kere Yükselen Bayrak, Bir Daha İnmez"
Azerbaycan Bağımsızlığının 107. Yılı Kutlanıyor: "Bir Kere Yükselen Bayrak, Bir Daha İnmez"
BAKÜ – Azerbaycan, 28 Mayıs 1918'de ilan edilen bağımsızlığının 107. yılını büyük bir gururla kutluyor. Milli Şura tarafından Gürcistan'ın başkenti Tiflis'te Mehmet Emin Resulzade başkanlığında kabul edilen "İstiklal Bildirisi" ile cumhuriyetin temelleri atılmıştı. Azerbaycan'ın kurucusu kabul edilen Mehmet Emin Resulzade'nin "Bir kere yükselen bayrak, bir daha inmez" sözleri, bağımsızlık mücadelesinin sembolü haline geldi.
"Müslüman Doğunun İlk Demokratik Cumhuriyeti"
Tarih sahnesinde var olduğu 23 aylık kısa sürede önemli reformlara imza atan Azerbaycan, "Müslüman doğunun ilk demokratik cumhuriyeti" unvanını kazandı. Bu dönemde ekonomi, eğitim, din ve vicdan özgürlüğü alanlarında yenilikler yapıldı. En önemlisi, ırk, din, mezhep ve cinsiyet farkı gözetmeksizin tüm yurttaşlara eşit haklar tanındı ve Müslüman doğuda kadınlara seçme hakkı tanıyan ilk ülke oldu. Kendi para birimi ve posta pulları tedavüle girdi, Devlet Bankası ve Bakü Devlet Üniversitesi kuruldu.
Bakü'nün Fatihi Nuri Paşa ve Osmanlı Desteği
Azerbaycan'ın bağımsızlığını ilk tanıyan devlet Osmanlı Devleti oldu. 4 Haziran 1918'de imzalanan anlaşma kapsamında, dönemin Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın kardeşi Nuri Paşa (Killigil) komutasındaki "Kafkas İslam Ordusu" Azerbaycan'a yardım gönderdi. Bolşevik ve Ermeni çetelerinin işgali altındaki Bakü, 15 Eylül 1918'de Kafkas İslam Ordusu tarafından kurtarıldı. Bakü'nün kurtuluşu için yapılan savaşlarda 1130 Osmanlı askeri şehit düştü.
Devlet Dili Türkçe Oldu ve Parlamenter Sistem Kuruldu
27 Haziran 1918'de alınan kararla Türk dili devlet dili olarak ilan edildi ve ortaokullarda Türkçe eğitim zorunlu hale getirildi. 7 Aralık 1918'de 120 sandalyeli bir parlamento faaliyete başladı. Ülkedeki tüm siyasi parti ve etnik grupların temsil edildiği bu parlamento, 17 aylık faaliyet süresince 230 yasa tasarısını kabul etti.
Bağımsızlık Mücadelesi ve Yeniden Doğuş
Azerbaycan Cumhuriyeti, 28 Nisan 1920'de Sovyet ordusunun işgaliyle sona erse de, hükümet yöneticileri ve aydınlar bağımsızlık davasını yaşamları boyunca sürdürdü. Azerbaycan'ın kurucusu Mehmet Emin Resulzade, hayatının son dönemlerini Türkiye'de geçirdi. 1949'da Ankara'da Azerbaycan Kültür Derneğini kurarak ülkesinin durumunu anlatmaya devam etti.
Sovyetlerin dağılmasının ardından Azerbaycan, yeniden bağımsızlığını ilan etti ve bağımsızlık bildirgesinde, 1918-20 döneminde faaliyet gösteren Azerbaycan Cumhuriyeti'nin varisi olduğu belirtildi. Bu miras, günümüz Azerbaycan'ında bağımsızlık ruhunu canlı tutmaya devam ediyor.