Türkiye Tarımında Büyük Çelişki: Büyüyen Rakamlar, Küçülen Sermaye Çiftçiyi Neden Borçlandırıyor?
Türkiye Tarımında Büyük Çelişki: Büyüyen Rakamlar, Küçülen Sermaye Çiftçiyi Neden Borçlandırıyor?
Tarım Politikaları Uzmanı Ergin Kahveci'nin Tarımdan Haber sitesinde kaleme aldığı "Büyüyen rakamlar, küçülen sermaye: Türkiye tarımında büyük çelişki!" başlıklı makale, Türkiye tarım sektörünün içinde bulunduğu paradoksu gözler önüne seriyor. Kahveci, uzun soluklu yazı dizisinin son bölümünde, çiftçilerin artan borçluluğunun ve sermaye birikimindeki kayıpların nedenlerini istatistiksel verilerle açıklıyor. Makalede öne çıkan temel bulgular, Türk Lirası bazında büyüyen tarımsal göstergelerin, enflasyondan arındırıldığında ve küresel verilerle karşılaştırıldığında aslında ciddi bir gerilemeyi işaret ettiğini ortaya koyuyor.
Küresel Arenada Kan Kaybı
Kahveci'nin analizine göre, Türkiye tarımı hem kendi içinde hem de küresel ölçekte sermaye oluşumu ve sermaye birikimi açısından kan kaybediyor. 2013-2023 yılları arasındaki 10 yıllık dönemde küresel Brüt Sabit Sermaye Oluşumu %35,7 artarken, Türkiye'de bu oran yalnızca %2,63. Bu durum, Türkiye'nin küresel geri kalma oranının %33 olduğunu ve küresel payının %2'den %1,56'ya düştüğünü gösteriyor. Benzer şekilde, Net Sermaye Birikimi/Stoku'nda küresel %30,7'lik artışa karşılık, Türkiye'de bu değer %29,8 azalış göstermiş durumda. Bu dramatik düşüş, Türkiye'nin küresel sıralamada 12. sıradan 14. sıraya gerilemesine neden olmuş. Sabit değerlerle bakıldığında ise tablo daha da kötüleşiyor; Türkiye'nin küresel sıralaması 16. sıraya kadar düşüyor.
Türk Lirası Bazında yanıltıcı Büyüme
Makalede dikkat çekilen önemli bir nokta, Türk Lirası bazındaki rakamların yanıltıcı büyümesidir. 2013-2023 döneminde yıllık Tarımsal Brüt Sabit Sermaye Oluşum Değeri Türk Lirası bazında %1280, yıllık Tarımsal Net Sabit Sermaye Birikimi/Stoku ise %876 artış göstermiş durumda. Ancak, bu rakamlar enflasyondan arındırıldığında gerçek tablonun ne kadar farklı olduğu ortaya çıkıyor. 2015=100 sabit değeri ile Türk Lirası bazında Tarımsal Net Sabit Sermaye Birikimi/Stoku %24,85 oranında azalmış. Kahveci, bu durumu "mevzu gerçeklik olup yani rakamlar enflasyon ve deflasyondan arındırıldığında, yine mevzu gelip, kur’un baskıladığı TL’nin değerli olduğu gerçeği ile karşılaştığında, tablonun kötü, çok kötü olduğunu okuyabiliyoruz" şeklinde özetliyor.
Krediler Nereye Gidiyor?
Tarım sektörünün krediler üzerinden yatırım aldığı, ancak son on yılda orta ve uzun vadeli yatırım kredilerinin toplam banka kredileri içerisindeki oranının %40'lardan %60'lara çıkmasına rağmen, bu kredilerin çiftçilerin özsermaye yatırımlarına dönüşmediği ve yıllık brüt sermaye oluşumu değerine yansımadığı belirtiliyor. Kahveci, bu durumu bir çelişki olarak vurgulayarak şu soruları yöneltiyor:
-
"Nerede bu krediler? Nerede bu paralar?"
-
"Kim kullanıyor bu kredileri?"
-
"Kullanıyorsa neden gerçekleşmeleri üretim araçları sermayesi olarak görünmüyor?"
-
"Kim bu hesabı yanlış yapıyor?"
Bu soruların yanıtları, Türkiye tarımındaki "Çiftçi neden bu kadar borçlu?" sorusunun da temelini oluşturuyor. Makale, çiftçinin yatırım yapma gücünün azaldığını ve Türk Lirası bazındaki büyüyen rakamların gerçekte sermaye kaybını maskelediğini ortaya koyuyor. Kahveci'nin analizi, Türkiye tarımının sürdürülebilirliği ve çiftçinin refahı için politika yapıcıların acilen bu çelişkiyi çözmesi gerektiğini işaret ediyor.
Bu analiz, Ergin Kahveci'nin "Büyüyen rakamlar, küçülen sermaye: Türkiye tarımında büyük çelişki!" başlıklı makalesinden derlenmiştir. Makalenin tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz:
https://www.tarimdanhaber.com/buyuyen-rakamlar-kuculen-sermaye-turkiye-tariminda-buyuk-celiski
